Lia van Opheusden

Nieuwsbrief

Leren in de natuur

De natuur is een belangrijke inspiratiebron en metafoor voor mensen, teams en organisaties om van te leren. Door onze ligging in een van de mooiste natuurgebieden van Nederland is het mogelijk om u deze manier van leren aan te bieden als programma onderdeel van workshops en trainingen. Teamwandelen of Wandelend coachen zijn aanraders !
Zie verder

De "vergeten" overstroming in Ladakh

Ladakh is een van de hoogstgelegen en droge gebieden ter wereld, geologisch een steenwoestijn. Ondanks prachtige wolkenpartijen tegen een strakblauwe hemel regent het er nauwelijks. Mensen wonen vaak in lemen huizen, ze hebben immers van de regen sinds mensenheugenis niets te vrezen. De laatste jaren regende het in augustus wel vaker, door de klimaatverandering werd er gezegd. Mensen bedekten hun lemen daken dan met grote zeilen om lekkages te voorkomen. De zon overdag droogde alles meteen weer op. Op 4 augustus ’s-nachts was er een enorme wolkbreuk boven Ladakh, die in de hele Indusvallei overstromingen veroorzaakte. Een wijk van de hoofdstad Leh en delen van veel dorpen werden in enkele uren weggespoeld door enorme water, modder en stenenmassa’s, die via de zijriviertjes uit de bergen kwamen denderen. Honderden doden en gewonden, enorme verwoestingen. De pers besteedde er nauwelijks aandacht aan, het hoofdnieuws was de immense overstroming in Pakistan, Ladakh was het grensgebied van deze overstroming. Ik logeerde bij mijn vriendin Sonam, vlakbij de wijk en het busstation die volledig waren verwoest en weggespoeld.

Op de avond van 3 augustus verschenen er donkere wolken boven de bergtoppen van de vallei. Niet meer dan anders. Misschien zou het die nacht wat gaan regenen, vertelde Rabjang, de man van Sonam. De laatste jaren gebeurde dat wel vaker. Goed voor de groententuin, want er liep weinig water door de irrigatiekanaaltjes Niets om ongerust over te zijn. Door de lange winter was er dit jaar veel te weinig smeltwater van de gletschers gekomen. Hij ging met zijn vader het grote zeil op dak leggen.

’s-Avonds in bed kon ik niet slapen. Het begon te onweren en te bliksemen zoals ik nog nooit had meegemaakt, de regen kwam met bakken uit de hemel. Ik lag zonder overgordijnen in de “glaskamer”, de vroegere huiskamer met twee wanden van glas waardoor de zon binnenkwam in de winter. Twee uur lang was mijn kamer helverlicht door het permanente bliksemlicht, de momenten dat het donker was, waren in de minderheid. Ik hoorde dat Rabjang en zijn vader het dak op gingen om het zeil beter vast te zetten. Door de dakopening zonder deur was al water naar binnen gestroomd de gang in waar ik sliep. “Don’t worry, Lia, go to sleep”.

Na twee angstige uren werd het rustiger, de bliksem verminderde en de donder was steeds verder hoorbaar. Maar de regen hield niet meer op. In de ochtend werd ik wakker zonder de gebruikelijke felle zonnestralen in mijn kamer, die zo typerend zijn voor de hoogte en de heldere lucht van Ladakh. De lucht was nu donkergrijs en het miezerde. Bij het ontbijt met de familie bleek pas hoe ernstig de situatie was. Ze hadden het nieuws over der radio en via de buren gehoord. De wijk bij de toegangspoort van Leh en het busstation is volledig door een stenen en modderstroom weggevaagd vertelde de vader. Er zijn doden en gewonden, ook het ziekenhuis was ondergelopen met modder. Het leger heeft het legerziekenhuis opengesteld voor de gewonden. De vader, dr. Stanzin is arts en hij ging meteen kijken. De weg langs de Indus naar Basgo en Nimu weggespoeld vertelt Rabjang. De zijrivieren waren sterk gestegen; water, steen en modderstromen hadden bruggen vernield en delen van de dorpen weggespoeld. Er was geen verkeer meer mogelijk in de richting van Kashmir en alle dorpen die kant op waren in een klap onbereikbaar geworden.

Ook Choglamsar, het tibetaanse vluchtelingendorp zou zwaar getroffen zijn. We zaten verbijsterd en ongelovig aan het ontbijt, dat dit had kunnen gebeuren. We hadden op dat moment nog geen idee van de omvang van de ramp en alle gevolgen voor het dagelijks leven van de tijd die komen ging. Een volkomen onwerkelijk en ontwricht gevoel ging door iedereen heen. Sonam ging niet werken maar deed wat bijna iedereen op dat moment tegelijkertijd deed: op zoek naar familie elders in de stad en daarbuiten. Als snel werd duidelijk dat er geen telefoonverkeer mogelijk was omdat er een zendmast was ingestort. De wijk die was weggespoeld versperde de weg naar Stakna en Shey, waar haar familie woonde en waar haar jongste zoon op dat moment was.

Ikzelf liep na het ontbijt snel naar een pension, waar kennissen van mij waren. We hadden voor die dag een jeeptocht over de passen van de Ladakhi Range gepland naar de Nubra Vallei, over de enige weg op dat moment nog open was , maar zeker niet ongevaarlijk omdat er onverwachts nog steeds modderstromen konden ontstaan. Bij toeval had ik die tocht net afgezegd omdat ik niet op tijd een permit had kunnen krijgen. Ze waren gelukkig niet vertrokken en ik zou ze wel in de stad tegenkomen, vertelde de pensionhoudster. Ik liep door de straten en Leh was een volledig andere stad. Geen enkel verkeer, terwijl de straten anders druk waren van toeterende taxi’s en jeeps. Toeristen die lawaaïerig de straten en restaurants vulden, liepen nu in kleine groepjes doodstil door de straten. Alle winkels en restaurants waren dicht.

De bewoners van Leh liepen doodstil met een wezenloze blik door de straten, iedereen op weg naar of terugkomend van de rampplek bij de toegangspoort van Leh. De sfeer was volledig desolaat en morbide. Zo’n ochtend had ik nog nooit van mijn leven meegemaakt en ook ik raakte bevangen door de desolate sfeer terwijl ik langzaam door stille straten naar de plek van de ramp liep, angstig voor wat ik daar aan zou treffen. De sfeer in Main Street was het ergst. Al het bruisende leven was verdwenen en het was alsof ik door een spookstad liep met zombies om me heen. Zo onwerkelijk en zo moeilijk om normaal contact te maken door mijn en hun bevangenheid. De brede straat lag hier al vol met modder, die was door de zijstraatjes gekomen. Stenen in de modder, vernielde kleine spulletjes, een eenzame koe die erin snuffelde. Een klein voorproefje van wat ik enkele straten verder zou aantreffen. Traag en onzeker verder lopen, ik kwam niemand meer tegen die ik kende.

De kinderkledingwinkel van de broer van Sonam, waar ik altijd thee ging drinken met zijn vrouw, was gesloten. Zij waren waarschijnlijk nog in Stakna. Zouden ze daar veilig zijn ? De plek langs de weg, waar de vrouw en schoonzus van Karma Jigmey, mijn chauffeur en gids, hun sieraden verkochten aan toeristen en waar ik samen met hen meestal een ijsje at, was leeg en verlaten. Het drong langzaam tot me door dat het totale sociale leven lam lag en dat niets meer hetzelfde zou zijn de komende dagen. En dat het überhaupt de vraag was wie ik nog zou tegenkomen.

Zij woonden immers in een vluchtelingenkamp bij Choglamsar, het gebied wat zwaar getroffen was. Angstig en onzeker liep ik verder door de bazaar, overal modderstroompjes, stenen en meegesleurde voorwerpen. Ook in de bazaar was alles dicht en liepen mensen zwijgend schuifelend rond. Ik wist dat ik aan het einde van de bazaar uit zou komen op de grote weg bij de toegangspoort, met daarachter de wijk die weggespoeld was. Mijn spanning steeg, nog nooit had ik een vernielde wijk gezien, die me vertrouwd was en die ik talloze malen gepasseerd was in een jeep of taxi, of in de auto met Sonam en haar dochter, op weg naar haar familie in Stakna. Zou dat nog ooit mogelijk zijn ?Aan het begin van een trektocht stopte ik er regelmatig bij winkeltjes, om voor het verlaten van de stad drankjes en andere zaken te kopen, nodig voor de tocht. De beelden gingen door me heen, terwijl ik traag, bijna in slowmotion verder liep, naar het punt waarop ik alles zou zien.

Actueel

Verantwoord Maatschappelijk Ondernemen: onderzoek  en hulpproject in Ladakh

In de zomer van 2010 heb ik onderzoek gedaan in Ladakh, in het Himalaya gebied in Noord-India, naar de cultuur en leefomstandigheden van de Ladakhi en Tibetanen. Ook heb ik samen met een Ladakhi familie een kleinschalig toeristisch project opgezet. Begin augustus 2010 kwam ik onverwacht in een overstroming terecht.  Klik verder door voor een verslag met foto's.

> Verblijf in het Ladakhi dorpje Stakna
  
> Project 'Het oude huis' in Stakna

> Verblijf bij Tibetaanse vluchtelingen in Nyoma-Changtang
  
> De "vergeten" overstroming in Ladakh